Jak wygląda zakończenie psychoterapii?

Wyleczyć się z cierpienia można tylko pod warunkiem, że się go doświadczy do samego końca.

Marcel Proust

Proces kończenia psychoterapii to niezwykle ważny i poruszający czas. Skąd jednak wiadomo, kiedy nadchodzi moment rozstania z psychoterapeutą?

Psychoterapia może się zakończyć w sposób zaplanowany, z odpowiednim przygotowaniem, przemyśleniem, omówieniem tego etapu i podsumowaniem efektów całego procesu.

Kiedy psychoterapia kończy się w sposób nagły i niezaplanowany, wtedy mówimy o jej przerwaniu.

Po czym można poznać, że proces psychoterapeutyczny dobiega końca? Kto o tym ostatecznie decyduje, psychoterapeuta czy pacjent?

Można wyróżnić 4 powody, dla których psychoterapia zazwyczaj dobiega końca:

1. Kiedy czujemy, że osiągnęliśmy cel psychoterapeutyczny, na który się umówiliśmy.
Terapia kończy się w tym przypadku wtedy, kiedy pacjent ma poczucie rozwiązania problemów, nad którymi pracował w procesie psychoterapii i czuje się gotowy na jej zakończenie.

2. Kiedy minął określony termin albo ilość sesji, na które się umówiliśmy.
Dzieje się tak głównie w przypadku terapii krótkoterminowych (zazwyczaj kilkumiesięcznych, czyli do roku) albo w warunkach szpitali psychiatrycznych, ośrodków psychoterapii, poradni zdrowia psychicznego, które posiadają ściśle określone ramy, program i czas trwania terapii.

3. Kiedy pacjent złamał setting terapeutyczny, a więc jakiekolwiek zasady, reguły i granice ustalane na początku psychoterapii.
Na przykład: pacjent nagminnie omija sesje (co powoduje brak ciągłości i efektywności pracy), pacjent nie reguluje płatności w terminie, pacjent jest agresywny fizycznie albo psychicznie, pacjent przychodzi na sesję pod wpływem substancji psychoaktywnych.

4. Z powodu zdarzeń losowych, niezależnych od pacjenta i psychoterapeuty.
Np. nagła choroba, śmierć, przeprowadzka, utrata lub zmiana pracy, ograniczenia finansowe, utrudnienia w rozkładzie zajęć.

Kończenie psychoterapii

Decyzja o zakończeniu psychoterapii powinna być podjęta wspólnie przez pacjenta i psychoterapeutę. Nie jest dobrze, jeśli koniec psychoterapii przebiega nagle i gwałtownie. Oczywiście jako pacjent masz prawo do jej przerwania w każdym dowolnym momencie. Najkorzystniej jest jednak wówczas, kiedy zarówno pacjent, jak i terapeuta mają możliwość przygotowania się do zakończenia procesu psychoterapii.

Warto zasygnalizować odpowiednio wcześniej, jeśli pojawia się w nas coraz więcej myśli dotyczących tego, że zbliżamy się do pożegnania z psychoterapią i psychoterapeutą. Czas kończenia terapii to moment na podsumowanie istotnych kwestii, które zadziały się podczas terapii i przede wszystkim przestrzeń na wyrażenie wszystkich emocji, które towarzyszą nam w związku z końcem terapii.

Jak wyglądają ostatnie sesje terapeutyczne?

Koniec psychoterapii zazwyczaj budzi wiele sprzecznych emocji. Z jednej strony możemy mieć satysfakcję z tego, że przeszliśmy przez proces psychoterapii i osiągnęliśmy coś ważnego, a z drugiej odczuwamy żal i smutek, że coś się w naszym życiu kończy.

Od momentu podjęcia decyzji o zakończeniu psychoterapii, psychoterapeuci zazwyczaj stopniowo zmniejszają częstotliwość spotkań. W końcowym etapie terapii sesje odbywają się zatem rzadziej, na przykład co drugi tydzień, można też rozważyć np. sesję „kontrolną” po miesiącu od zakończenia psychoterapii. Ma to służyć temu, aby powoli wyciszać proces terapeutyczny, aby pacjent mógł się oswoić z nową sytuacją i zobaczyć jak będzie się czuć w tych wydłużonych przerwach pomiędzy sesjami. Oczywiście nie w każdym procesie terapeutycznym będzie to wyglądać w ten sposób, jest to kwestia indywidualna, ustalana w dialogu z każdym pacjentem, i zależy od wielu różnych czynników (np. nurtu terapii, sposobu pracy danego terapeuty, potrzeb pacjenta, charakteru trudności pacjenta, czasu trwania procesu terapeutycznego).

Podczas końcowych sesji zamyka się wątki i sprawy, nad którymi przebiegała praca, nie otwiera się już nowych problemów. Spotkania zwracają się wówczas dużo bardziej w kierunku planów na przyszłość, zapobieganiu ewentualnym nawrotom objawów, niż na pogłębionym analizowaniu problemów.

Jest to również czas na podsumowanie całego procesu terapeutycznego, zrobienie swego rodzaju bilansu, podkreślenie postępów. To moment na omówienie tego, co się działo, co w tym procesie było trudnego, a co przyszło łatwiej, jakie były ewentualne punkty zwrotne, co udało się osiągnąć, a co z różnych względów nie zostało przepracowane. Podczas sesji końcowych psychoterapeuta może być nieco bardziej aktywny, niż w trakcie poprzednich etapów terapii i dzielić się również swoimi odczuciami z całej terapii.

Można się również spodziewać, że kończenie terapii przywoła w Tobie wspomnienia związane z utratą czegoś istotnego z Twojego życia czy rozstaniem z bliskimi osobami. Mogą się także pojawić obawy, czy poradzisz sobie bez psychoterapii i psychoterapeuty. Są to jak najbardziej naturalne odczucia, a kiedy się pojawiają, warto o nich porozmawiać na tych ostatnich sesjach i nie zostawać z tymi emocjami samemu.

Sygnały zwiastujące koniec psychoterapii

Czasami pacjenci pytają mnie, skąd będą wiedzieć, że ich psychoterapia dobiegła końca? Wiem, że może to zabrzmieć dość niejasno, ale zazwyczaj jest tak, że dana osoba czuje, kiedy nadszedł dla niej dobry moment na zakończenie terapii. I każdy z nas może poznać ten moment po czym innym, bo dla każdego z nas co innego jest ważne.

Czasami pojawiają się sygnały zbliżającego się końca terapii. Oczywiście, nie oznacza to automatycznie, że jest to czas na zakończenie psychoterapii już w tym konkretnym momencie. Jednak niewątpliwie są to zwiastuny, że psychoterapia zmienia swój charakter i gdzieś na horyzoncie mogą pojawiać się początki jej końca.
Na przykład:

  • Niektóre osoby poznają ten moment po tym, że z czasem na sesjach pojawia się coraz mniej tematów do rozmowy, albo są one bardziej powierzchowne, dotyczące bieżących, codziennych spraw (zdecydowanie należy ten moment odróżnić od impasu w terapii, utknięcia w jakimś punkcie albo oporu w terapii).
  • Czasem dany pacjent może stwierdzić, że doszedł do miejsca w terapii i w życiu, do którego chciał dojść i jest mu w tym miejscu całkiem dobrze.
  • Niektórzy mogą zauważać, że z mniejszą intensywnością oczekują na kolejną sesję albo dużo pewniej zaczynają sobie samodzielnie radzić ze swoimi problemami.
  • Kiedy pacjenci widzą efekty psychoterapii w swoim życiu, a psychoterapia nie jest im już tak niezbędna, jak kiedyś.

Zakończenie a przerwanie psychoterapii

Zakończenia psychoterapii nie należy mylić z przerwaniem czy zawieszeniem psychoterapii. Jeśli pacjent z sesji na sesję oznajmia psychoterapeucie, że kończy psychoterapię i dziś lub za tydzień ma się odbyć ostatnia sesja, to nie jest to zakończenie psychoterapii, ale jej nagłe przerwanie, gwałtowne zerwanie relacji i ucieczka od ważnych spraw. Nagłe przerwanie terapii, bez omówienia tego z terapeutą, może spowodować nasilenie się trudności, z powodu których zgłosiliśmy się na terapię (podobnie jak nagłe przerwanie zażywania leków bez ustalenia tego z lekarzem). Tym samym pacjent również pozbawia siebie samego korzyści, jakie mógłby uzyskać z doświadczenia świadomego i stopniowego zakończenia psychoterapii i rozstania z psychoterapeutą.

Mogą się pojawić momenty, że pomimo wspólnych ustaleń pacjenta i psychoterapeuty, pacjent z różnych powodów ma ochotę przerwać psychoterapię. Ważne jest, aby w takiej sytuacji nie zrywać kontaktu z terapeutą nagle, z sesji na sesję. Warto dać sobie chwilę czasu na przemyślenie tej decyzji, otwarte jej przedyskutowanie z terapeutą i pozostawienie chociaż jednej czy dwóch sesji na możliwość podsumowania tego, co wydarzyło się do tej pory na sesjach terapeutycznych i co udało się wspólnie zrobić.

Dlaczego etap kończenia psychoterapii jest taki ważny?

Psychoterapeuci zazwyczaj nadają etapowi kończenia terapii dużą wagę. W życiu bowiem jest często tak, że nie umiemy się „dobrze” rozstawać, a pożegnania i różnego rodzaju straty są dla nas trudne. Jeśli zatem na zakończenie terapii przeznaczymy więcej niż tylko 1 sesję, to jest szansa, że nauczymy się żegnać i nieco oswoimy straty, które są nieuniknione w życiu każdego człowieka.

Psychoterapia, niezależnie od ustalonego przez nas na początku celu terapeutycznego, jest również nauką rozstawania się z różnymi rzeczami. W życiu bowiem rozstajemy się cały czas: z naszymi marzeniami czy wyobrażeniami o przyszłości, pragnieniami, obrazem siebie, przekonaniami, niektórymi wartościami, szansami i możliwościami, wyjeżdżającymi przyjaciółmi, umierającymi bliskimi. Końcowy etap psychoterapii jest zatem okazją do tego, aby nauczyć się świadomie przechodzić przez życiowe straty, rozstania i pożegnania.

Ps.

Na koniec warto pamiętać, że dobra psychoterapia nie kończy się tak naprawdę z końcem wszystkich sesji terapeutycznych. Dzieje się to trochę podobnie jak z przypadku bliskich nam osób, których z różnych powodów nie ma już w naszym życiu, ale przecież relacje z nimi żyją w nas nadal. Zatem jeśli udało nam się zbudować wartościową relację z psychoterapeutą, to ta relacja zostaje w nas na dłużej, jest naszym wsparciem i jeszcze długo po skończonej terapii możemy kontynuować rozmowy z terapeutą w naszym dialogu wewnętrznym. Tym samym dobry proces psychoterapii sprawia, że w efekcie stajemy się swoim własnym terapeutą, ucząc się z empatią wsłuchiwać w swoje potrzeby.



Podobał Ci się ten post?

  • Skopiuj go na później,
  • Udostępnij, by zobaczyło go więcej osób,
  • Zostaw komentarz.

Bardzo dziękuję Ci za wparcie!

Więcej tekstów na temat psychoterapii znajdziesz na blogu w kategorii cyklu tematycznego Prosto o psychoterapii. Jeśli chcesz być na bieżąco, zapraszam do polubienia mojej strony na Facebooku oraz konto instagramowe @malwinahunczak_psycholog.

Podobał Ci się ten post?

  • Skopiuj go na później,
  • Udostępnij, by zobaczyło go więcej osób,
  • Zostaw komentarz.

Bardzo dziękuję Ci za wparcie!

Więcej tekstów na temat psychoterapii znajdziesz na blogu w kategorii cyklu tematycznego Prosto o psychoterapii. Jeśli chcesz być na bieżąco, zapraszam do polubienia mojej strony na Facebooku oraz konto instagramowe @malwinahunczak_psycholog.



Similar Posts

2 Comments

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *